Flow: lessen van groep 8

IMG_6036

Mijn zoon (11) heeft sinds kort zijn vrijheid ontdekt: elke middag en avond gaat hij erop uit om zijn klasgenoten in de buurt te treffen. Tussendoor meldt hij zich even voor het eten, maar na hooguit 15 minuten is hij alweer verdwenen. De klasgenoten zijn niet bij elkaar weg te slaan en hebben de tijd van hun leven. De hele groep zit in een flow. Als team kun je daar nog wat van leren.

Mijn zoon zat dit schooljaar (2012-2013) in de laatste groep van de lagere school, groep 8. Het zag er helemaal niet naar uit dat de klas zo hecht zou worden. Er liep een scherpe scheidslijn tussen de jongens en de meisjes. Jongens speelden met jongens, de meiden met de meiden. Er waren wat aparte groepjes en een enkele jongen en meisje viel overal buiten. Ik kenden de meiden nauwelijks bij naam.

Dat veranderde in mei. De citotoets was in februari afgerond, in maart waren de middelbare-schoolkeuzes bekend en in april begonnen de leerlingen aan de musical (‘Romeo en Julia’). Toen was de musical nog louter tekst op papier en werd de clou nog niet begrepen. ‘Er is helemaal niks aan’, vond mijn zoon toen.

Interactie
Maar langzaam ontstond er iets tussen de ‘acteurs’. Ik zag het gebeuren toen ik de teksten met ze oefende. Ik zag een jongen die jaren moeilijk in de groep lag, plots opbloeien; een verlegen jochie kreeg waardering voor zijn goede spel en er was meer interactie tussen de jongens en de meiden dan ik ooit had gezien of gehoord.

En toen ze eind mei ook nog op kamp gingen, veranderde alles. Voor het eerst waren ze een week zonder hun ouders. Na het kamp waren ze elke avond met elkaar te vinden. Ze roken aan de vrijheid…. en aan elkaar (sommigen kregen ‘verkering’).

De musical volgde twee weken later. Prachtig om te zien waar ze toe in staat waren gebleken. De ouders waren supertrots op wat de kinderen hadden gepresteerd en hoe ze één groep waren geworden (en stiekem natuurlijk ook op wat we zélf hadden bijgedragen: aan het maken van de kostuums, het oefenen van de teksten, de liedjes en de dansjes, het plaatsen van het decor). Over 40 jaar zouden de kinderen dit nog met veel plezier herinneren.

What’s app ging hele avond door
Na de musical begonnen de  kinderen elkaar steeds meer op te zoeken. Zij regelden alles zelf en hadden hun eigen communicatie via een What’s App groep. Ze vertelden waar ze uithingen en stuurden elkaar berichten als ‘Ik ga jullie heel erg missen’. Het ging de hele avond (en soms nacht) door. Slaaptekort? Geen probleem. Alles om met elkaar te zijn.

Daarna organiseerden zij nog een barbecue met de ouders, een nacht kamperen met de klas en er was een afscheidsavond van de hele school. Niemand werd uitgesloten, iedereen was onderdeel van het succes en, op een enkeling, iedereen deed mee.

Toen ik mijn zoon vroeg waarom en hoe zijn groep zo’n eenheid was geworden, zei hij dat hij het niet wist. Dat is ook zo als je in een flow zit: je gaat zo op in je werk, spel of activiteit, dat je het besef van wat en hoe iets gebeurt, verliest.

Flow
Het was de Amerikaanse psycholoog Mihaly Csikszentmihalyi die onderzoek deed naar werken, en daarbij met de term flow kwam.

Werknemers zijn in een flow als ze een taak geconcentreerd kunnen uitvoeren, als ze die taak zelf hebben bepaald, als die taak niet te gemakkelijk of juist te moeilijk is, als het doel duidelijk is en ze directe feedback krijgen. In de ideale situatie gaan medewerkers volledig op in hun taak. Dat geeft hen niet alleen diepe bevrediging. Zij verliezen het besef van tijd en de zelfwaarneming.

Ik weet, tussen kinderen die spelen en werknemers die volledig opgaan in hun werk zit een verschil: in het doel, in de taakopvatting en in de feedback. Maar tegelijkertijd zijn er ook weer opvallende overeenkomsten: het volledig opgaan in het spel/werk, er is diepe bevrediging, het verlies van tijd en zelfwaarneming, de kracht van de beweging.

Groepsproces
Wat heeft die flow en het groepsproces in groep 8 nu precies gecreëerd? Wat valt er te leren?

Leiderschap. De docent speelde een cruciale rol. Hij creëerde de sfeer en liet de kinderen zijn wie ze waren. Naast het harde werken dit jaar, daagde hij ze voortdurend uit met leuke activiteiten. Zo nam hij ze mee naar buiten voor een sneeuwballengevecht toen de straten wit zagen. Voor een kookproject op school, liet hij ze hun eigen idee uitvoeren: zelf hapjes maken om die te verkopen. De zelfverzonnen naam van hun ‘restaurant’ was ‘HapSlikWeg’. Ze besloten ook samen wat ze met de opbrengst (€ 300!) gingen doen: een nacht kamperen en naar het zwembad.

In de grote-mensenwereld is het zaak dat de manager zijn medewerkers goed kent. Hij moet weten wat zijn collega motiveert en in beweging zet. Vaak wordt echter niet goed gekeken of de taken wel aansluiten bij iemands capaciteiten en uitdagingen.

Het team. De groep was één. Sinds het kamp (het uitje) en de musical daar achteraan (toewerken naar een hoogtepunt) werd de groep hechter en werd niemand meer buitengesloten.

In de grote mensenwereld kun je de groepseenheid smeden door uitjes te combineren met het werken naar hoogtepunten. Vier daarbij je successen!

Eenheid. Groep 8 is natuurlijk leuk. Denk je. Maar heel vanzelfsprekend is dat toch niet. Op de afscheidsavond voor de vakantie traden alle groepen 8 op met een liedje. Een andere groep 8 maakte er een zooitje van; individuen die de microfoon voor zichzelf hielden of voortdurend dachten dat ze leuk waren door iets in de microfoon te blèrren. ‘Onze’ groep 8 stond als één groep op het podium, de microfoon ging van hand tot hand, armen lagen om elkaars schouders en ze zongen een prachtig liedje. Klinkt wellicht wat klef en natuurlijk ben ik bevooroordeeld, maar hoe opvallend was dit verschil! En ze hadden het allemaal zelf georganiseerd. De meester hoefde toen allang niets meer te doen.

Een team dat één is, dat in een flow zit, hoef je niet meer aan te sturen. Het team pakt het zelf op. De manager moet de blokkades die de flow tegengaan (alle verplichte regeltjes!), wegnemen en de medewerkers uitdagen en stimuleren.

De supportgroep. Ook de ouders begonnen een hechte groep te vormen. Dat heb je niet helemaal in de hand, daar moeten de ouders voor voelen. Wij zagen elkaar met regelmaat en dronken samen een borrel: na de musical, bij de barbecue, bij het schoolafscheid. En wat waren we trots op deze groep. En hoewel er wel geluiden waren dat het allemaal wat veel was (elke avond!) en dat ze wel heel erg kort aan tafel zaten (15 minuten!), zagen we ook dat het goed was! En lieten we het los.

Managers moeten de positieve energie in een team bevorderen en ruimte maken. Zij moeten er ook voor zorgen dat het MT, de directie en andere leden van de organisatie de flow niet gaan hinderen. Het is een kwestie van loslaten en ‘zien dat het goed is’!

Social Share

Related Posts

Leave a reply