Wat als gedrag de mooie woorden niet ondersteunt

angst, schaamte

Tussen mooie (PR-)woorden en daden zit vaak een gapend gat. Leidinggevenden hebben vaak geen idee wat voor effect dat kan hebben.

Mijn zoon zit sinds twee weken op de middelbare school – een moderne middelbare school. Slogans als ‘het ‘kind staat centraal’, ‘iedereen doet mee’, de leerlingen ‘leren van en met elkaar’ en ‘veilige school waar je jezelf mag zijn’ sieren de folders en website. De docenten mogen met de voornaam worden aangesproken.

Op de voorlichtingsavond kregen wij als ouders hun vernieuwende aanpak uitgebreid uitgelegd. Voor iemand zoals ik, die onderwijsvernieuwing voorstaat en constant bezig is met innovatie, ging dit erin als Gods woord in een ouderling.

Dat moest goed komen met onze zoon.

Straf
Maar na enkele dagen kwam hij chagrijnig thuis. Slechte dag gehad!

Wat bleek? Hij was een boekje vergeten dat hij altijd bij zich moet hebben. Andere leerlingen waren het de dag ervoor vergeten en iedereen was toen op het hart gedrukt het niet meer te vergeten. En toch liet mijn zoon het boekje de volgende dag per ongeluk thuis liggen.

Hij kreeg straf. Hij moest van de docente een briefje halen bij de conciërge (sorry, de onderwijsassistent) en dat briefje moest hij aan alle docenten die hij die dag had, laten zien. En hij moest nablijven!

Hij zat drie dagen op school!

Een brugpiepertje dat nog helemaal moeten wennen aan het eind fietsen naar school, aan het inpakken van zijn tas elke dag, aan het type onderwijs, aan steeds verschillende klassen en klaslokalen etc., vergeet zijn boekje (dat nog maar nauwelijks is gebruikt). Dus moet hij nablijven!

Vertrouwen naar nulpunt
Mijn zoon schaamde zich diep en kon zijn huilen niet bedwingen. ‘Waarom kunnen ze dat niet normaal tegen me zeggen?’ klaagde hij ’s avonds.

Toch wilde hij niet dat ik de school belde. Dan zou hij het – volgens hem – nog lastiger krijgen. Het vertrouwen was na drie dagen al naar het nulpunt gezakt.

Ik vroeg me af wat de idee achter de straf was? Dat als je maar direct en hard genoeg straft, de leerlingen hun boekje nooit meer vergeten? Dat is hetzelfde als toen mijn zoon vier jaar was en bij een van de eerste dagen op lagere school in zijn broek plaste. De juffrouw toen sprak hem zo bestraffend toe (‘dat doen we hier niet’!), dat hij daarna nooit meer op school in zijn broek heeft geplast. Hij keek wel uit!

Alleen herinnert hij op zijn elfde jaar nog steeds de schaamte en woede die hij toen voelde. Hij hield dat jaar zijn mond. Hij vertrouwde zijn juf niet meer. Aan het einde van dat jaar stond in zijn rapport dat hij verlegen was en dat hij best wat meer van zichzelf zou mogen laten horen in de klas.

Angst
Er is een les uit te trekken. Want ook in het dagelijks werk is het straffen van medewerkers gemakkelijker dan vertrouwen schenken. Ondernemer en publicist Donald Kalff ziet het aanjagen en exploiteren van angst zelfs als een ‘managementmethode’.

In een opiniestuk in het NRC van afgelopen weekeind schrijft Kalff: ‘Wisselen zulke bestuurders charme met woede af, soms spontaan, vaak uit berekening, dan is het effect op gevoelens en gedrag van ondergeschikten nog groter. Dan, namelijk, moet iedereen permanent op zijn qui vive zijn.’

En als het niet bewust is, realiseren leidinggevenden zich niet goed wat het effect kan zijn van het beschimpen van medewerkers.

Ik heb zelfs meegemaakt dat het neersabelen van een medewerker gebeurde in het bijzijn van de hele organisatie! Dat is niet meer goed gekomen met de medewerker.

Maar uiteindelijk ook niet met de leidinggevende!

Social Share

Related Posts

Leave a reply